با تغییر و تحولات عمیق در حوزه های ارتباطات و تعاملات انسان ها، سرمایة اجتماعی (اعتماد و تعامل مردم با مردم، مردم با دولت، دولت با مردم و. . . ) به عنوان مؤلفه ای مؤثر و برجسته در زیستمان سیاسی اجتماعی شهروندان مطرح شد. درهمین چارچوب در الگوی حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، سرمایه اجتماعی و قدرت نرم، نقشی کلیدی و محوری داشته است؛ به طوری که قریب به اتفاق اندیشمندان و تحلیلگران داخلی و خارجی علل وقوع انقلاب اسلامی، استمرار و تثبیت اهداف و عبور از بحران های مختلف (سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی) پس از انقلاب را به همین امر نسبت دادهاند. جنگ ترکیبی و شناختی ازجمله تاکتیک هایی است که با هدف تضعیف سرمایه ی اجتماعی و در استمرار راهبرد های فرهنگی سیاسی نظام سلطه علیه جمهوری اسلامی ایران در پروپاگاندای و فضاسازی رسانه ای آنها مطرح شده است. در بررسی مسئله و جمع آوری داده ها علاوه بر استفاده از منابع کتابخانه ای، اسنادی و فضای مجازی از مصاحبة عمیق با نخبگان و افراد صاحبنظر (رسانه ای، سیاسی، دانشگاهی و. . . ) نیز بهره گیری شد. پس از جمع آوری داده های مفهومی و کدگذاری محورهای مختلف، در نفر هشتم اشباع نظری حاصل شد. یافته های پژوهش با روش کیفی و استراتژی گرنددتئوری حاکی از آن بود که مؤلفه های رسانه ای (فضاسازی رسانه ای، شبهات سیاسی مذهبی و. . . )، اقتصادی (التهابات اقتصادی، وضعیت معیشتی رفاهی، اشتغال و. . . )، سیاسی (فضای باز سیاسی، مطالبه گری، حکمرانی خوب، شایسته سالاری و. . .، فرهنگی اجتماعی (ذائقه سنجی، سبک زندگی، کارآمدی نهادهای فرهنگی تربیتی و. . . )، روان شناختی (احساس محرومیت و تبعیض، مختصات دوران جوانی)، نقش مستقیم و غیرمستقیم در تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی دارند؛ ضروری است با نگاهی میان رشته ای و جامع، راهبردها و راهکارهای عملیاتی مناسبی طراحی و تدوین شود.

رسانه به عنوان ابزاری فراگیر، قدرتمند و تاثیرگذار همواره مورد توجه ابرقدرت ها بوده است. بدون شک، رسانه ها در جوامع امروز به دلیل گستردگی دامنه نفوذ و تنوع و تکثر رسانه ای، بیش از آنکه در خدمت آگاه سازی و حقیقت نمایی باشند، به عنوان ابزاری سیاسی و امنیتی ایفای نقش می کنند. در هر فرآیند ارتباطی که بین کشورهای سلطه گر و کشورهای هدف برقرار می شود، همیشه منافع و نیازهای کشورهای سلطه گر تامین می شود. نظام های ارتباطی جدید، مناسباتی را در عرصه هایی به وجود می آورند که با وجود تغییرات اندک در عرصه آگاهی و دانش آفرینی، کشورهای مادر و پیشرفته را به همراه می آورد. البته این سلطه به طور بسیار ظریفی با سلطه ای که در عصر اول رسانه ها رخ می داد، متفاوت است. امروزه در تمام کشورها، عملا قدرت بر ارتباطات متمرکز شده است. چندین موسسه، کل شبکه های لازم برای انتقال الکترونیکی را در اختیار دارند. آنها با کنترل این شبکه ها، افکار عمومی جامعه هدف را تحت تاثیر قرار داده و عملا وارد فاز جنگ نرم می گردند. این مقاله تلاشی است در جهت تبیین سلطه رسانه ای و جنگ نرم. سوال اصلی این است که سلطه رسانه ای در راستای جنگ نرم چه تاثیری بر کشورهای هدف می گذارد و نتیجه این تاثیر بر امنیت و فرهنگ ملت ها چگونه خواهد بود؟ پاسخی که به طور ابتدایی به این سوال داده شده و در این فرضیه می گنجد اینکه انبوه اطلاعات، اخبار و سلطه رسانه ها سبب سلطه فرهنگی بر کشورهای هدف می گردد. و در نتیجه امنیت ملی و فرهنگ آنها را پس از استحاله فرهنگی با تهدید جدی مواجه می نماید. که در نهایت منتهی به تغییر نظام سیاسی خواهد شد. این شیوه ای است که ابرقدرت ها در چند کشور تجربه کرده و توانسته اند نظام های سیاسی مخالف خود را سرنگون کرده و به اهداف مدنظر خود برسند.

مقدمه: امروزه رسانه ها ابزار اصلی اثرگذار بر تحولات فرهنگی و اجتماعی و تغییرات سیاسی در جامعه هستند. یکی از ابعاد اثرگذاری رسانه ها تغییر نگرش های مخاطب است. اخبار و اطلاعاتی که توسط رسانه ها ارائه می گردد تصویری از واقعیت های اجتماعی اند که رسانه ها می خواهند. در کشور ما تعداد قابل ملاحظه ای از مخاطبین به ویژه در تهران در معرض دریافت شبکه های تلویزیونی ماهواره ای هستند. با توجه به سلطه رسانه ای موجود در این مطالعه به دنبال شناسایی تاثیر مصرف رسانه ای مخاطبین تهرانی در تغییر نگرش های آنها در چارچوب جنگ رسانه ای بودیم.روش: این مطالعه بر اساس روش تحقیق پیمایشی، نگرش های تعداد 817 نفر از مخاطبین رسانه ملی و شبکه های تلویزیونی ماهواره ای در سطح شهر تهران را با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته ارزیابی کرد.نتایج: نتایج تحقیق نشان داد که میزان تاثیر رسانه ها در نگرش های مخاطبین در حد زیاد و در رفتارهای آنان در حد متوسط است. همچنین نوع مصرف رسانه ای شهروندان روی نگرش های آنان در خصوص دینداری، قانون گرایی و نگرش به عملکرد دولت تاثیر معناداری ایجاد کرده و رفتارهای اجتماعی آنان را به طور متفاوت تحت تاثیر قرار داده است به نحوی که استفاده کنندگان از رسانه ملی دارای رفتارها و نگرش های دینی مناسب تری بوده و میزان توجه آنان به قانون و قانون گرایی بیشتر و نظرات مثبت تری نسبت به عملکرد دولت دارند.بحث: با توجه به رقابت رسانه ای که در شرایط جامعه اطلاعاتی وجود دارد، رسانه ملی برای تاثیرگذاری بر مخاطبین داخلی و خارجی به ویژه شاخص هایی مانند دینداری، قانون گرایی و نگرش به دولت باید از راهبردهای افزایش اثربخشی رسانه ای استفاده بیشتری به عمل آورد تا با جلب رضایت مخاطبین داخلی و پاسخ گویی به نیازهای آنان امکان بهره برداری رسانه های خارجی در تغییر نگرش مخاطبین را از آنها سلب کند.

ژان بودریار یکی از برجسته ترین نظریه پردازان مطالعات رسانه ها و پسامدرنیسم است که می توان گفت در ایران کم تر از هر نظریه پرداز دیگری در این حوزه شناخته شده است. نظریات بدیع و انتقادهای تند بودریار از ساختار فرهنگی جوامع پساصنعتی، او را به یکی از رک گوترین منتقدان پسامدرنیته تبدیل کرده است. شاه واژه اندیشه بودریار، «واقعیت» است که شاید دیرینه ترین مفهوم در فلسفه غرب باشد. تبیین جدیدی که بودریار از پیچیدگی های واقعیت در زمانه ما به دست می دهد، هم بسط مارکسیسم و هم تلفیق آن با نوعی نشانه شناسی پساساختارگراست. در این مقاله، چهارچوب فکری بودریار (پساساختارگرایی) تبیین خواهد شد و سپس شرحی از نظریه هایی که او در این چهارچوب راجع به کارکرد رسانه ها در جامعه معاصر پرورانده است به دست داده می شود. در بخش بعدی مقاله، تحلیل بودریار از نحوه انعکاس اخبار مربوط به جنگ آمریکا و عراق که منجر به سقوط صدام حسین شد، بررسی می شود و سپس کارکرد گزارش های تلویزیونی از جنگ آمریکا و ویتنام ارزیابی می گردد.

The abstract of this research focuses on the analysis of Iranian articles about religious media, taking into account the close relationship between religion and media in Iran and the extensive theoretical attention to the subject of religious media in recent years. The study examines the implicit and sometimes explicit meanings conveyed by the authors regarding religious media, as well as the conceptual and intellectual framework of these articles and their authors. Therefore, the main question of this research is to understand how the concept of religious media is perceived conceptually among Iranian researchers and among experts in the field of religion and media.